සන්නිවේදන ක්රියාවලියේ මූලිකාංග
සන්නිවේදනය යනු අදහස්, තොරතුරු හෝ හැඟීම් හුවමාරු කර ගැනීමේ ක්රියාවලියකි.මූලික අංග යනු සන්නිවේදන ක්රියාවලියක් සාර්ථක කර ගැනීම සදහා අවශ්ය වන අංගයි.ඒ අනුව සන්නිවේදන ක්රියාවලිය සාර්ථක කර ගැනීම සදහා අවශ්ය කරන අංග පහතින් දැක්වේ.
සන්නිවේදකයා
සන්නිවේදන ක්රියාවලියේ දී සන්නිවේදකයා ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත. සන්නිවේදන ක්රියාවලය ආරම්භ වන්නේ සන්නිවේදකයාගෙනි. ඒ අනුව මොනයම් පුද්ගලයෙකුට හෝ පිරිසකට සම්ප්රේෂණය කළ යුතු අදහසක් හෝ සිතුවිල්ලක් සන්නිවේදකයා මගින් ඇරඹෙනු ඇත. මෙය තනි පුද්ගලයෙක්, සමූහයක්, ආයතනයක් හෝ සංවිධානයක් විය හැකි ය.
ආකේතකරණය
ආකේතකරණය යනු සන්නිවේදනය කිරීමට යම් සිතුවිල්ලක් පහළ වූ පසු එය සංඥා හෝ සංකේත බවට පත් කිරීමයි. ඒ අනුව පංචේන්ද්රියට ගෝචර වන ආකාරයට ඇතුලත් කිරීම ආකේතකරණයයි. මෙම ක්රියාවලිය සන්නිවේදකයා හා බැඳී ඇති ක්රියාවලියකි. (ආකේතකරණය යනු සන්නිවේදකයාගේ ක්රියාවයි)
පණිවිඩය/සංදේශය
යම් කිසි සන්දේශ මූලයක් විසින් සිදු කරනු ලබන, සංදේශනය කරනු ලබන භෞතික මූලය පණිවිඩයයි. ඒ අනුව සන්නිවේදකයා හා ග්රාහකයා අතර හුවමාරු වන තොරතුර ලෙසද හැදින්විය හැක. මෙම ක්රියාව තව දුරටත් පැහැදිළි කරනු ලබන්නේ නම් “වාචික හෝ අවාචිකව මාධ්යයක් ඔස්සේ ඉදිරිපත් කරනු ලබන ප්රකාශයේ ‘අන්තර්ගත විෂය’ සංදේශය ලෙසට හැදින්විය හැකිය. මේ ආකාරයට දුරකතන ඇමතුමේ අන්තර්ගතය සංදේශයයි. රූපවාහිනියේ විකාශය වන අන්තර්ගතය සංදේශයයි.
නාලිකාව
සංදේශය ග්රාහකයා වෙතට ගෙනයනු ලබන මාධ්යය නාලිකාව ලෙසට හැදින්වේ. මෙය වෙනත් අරුතකින් හැදින්වුව හොත් වාහකය, මාධ්යය, නාලිය හෙවත් චැනලයයි. ප්රධාන වශයෙන් මෙම නාලිකාවක කාර්යයභාරය නම් සංදේශයක් එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ගෙන යාමයි.
ග්රාහකයා
ග්රාහකයා යනු අප ඉදිරිපත් කරන සංදේශයේ අවසාන ඉලක්කයයි. ඒ අනුව ඉදිරිපත් කරනු ලබන සංදේශයක් අවසාන වශයෙන් ලබාගන්නේ ග්රාහකයායි. බොහෝ විට ග්රාහකයා තනි පුද්ගලයෙක් හෝ කණ්ඩායමක් විය හැක.
විකේතකරණය
විකේතකරණය යනු සන්නිවේදකයා විසින් අන්තර්ගත කරන ලද තොරතුරක් එයින් මුදවා ගැනීමයි. නැත්නම් තේරුම් ගැනීමයි. එම ක්රියාවලිය අයත් වන්නේ ග්රාහකයාට යි. (විකේතකරණය යනු ග්රාහකයාගේ ක්රියාවයි)
ප්රතිපෝෂණය
ග්රාහක ක්ෂේත්රය විසින් පෙරලා පණිවිඩය නිකුත් කරන ලද මූලාශ්රය වෙත දක්වනු ලබන ප්රතිචාරය මෙනමින් හැදින්වේ. එය ඇසිය හැකි දැකිය හැකි ආකාරයේ ප්රතිචාරයක්. එම ප්රතිපෝෂණය එක් අන්තයකින් අවසන් වන්නේ නැත. ප්රතිපෝෂණ ක්රියාවලිය සාර්ථක සන්නිවේදයක් සඳහා අවශ්ය වෙයි. මෙම ප්රතිපෝෂණයේ ස්වභාවය අනුව ධනාත්මක ප්රතිපෝෂණය, නිෂේධනාත්මක ප්රතිපෝෂණය වශයෙන් බෙදිය හැකිය.
ඝෝෂාව
මෙය සන්නිවේදන මූලිකාංග වල එන තවත් එක් ක්රියාවලියකි. සන්නිවේදන බාධා වශයෙන් ද මෙය හැදින්වේ. සන්නිවේදනයේදී සංදේශයක් නියමාකාරයෙන් සම්ප්රේෂණය සිදු නොවීමේ ක්රියාවලිය ඝෝෂණය වශයෙන් හැදින්fවි. යම් කිසි සංදේශයක විශ්වාසවන්ත භාවය නියමාකාරයෙන් රැකෙන්නේ මෙම ඝෝෂණය අවම වූ විට පමණි. මෙම ඝෝෂණය හෙවත් බාධා කිහිප ආකාරයකට බෙදෙයි.
අර්ථ බාධා
මාධ්යය (නාලිකා) බාධා
අත්දැකීම් පසුතලය
එක් එක් පුද්ගලයා සතුවන්නා වූ අත්දැකීම් එකිනෙකට වෙනස් ය. එය සන්නිවේදන මූලය නිකුත් කරනු ලබන සංදේශය වටහා ගැනීමට උපකාරී වේ. අත්දැකීම් පසුතල දෙකක් වූ කල්හී සංදේශය වටහා ගැනීම පහසු නොවේ. පරිසරයන් දෙකක සිටින පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුගේ අත්දැකීම් වෙනස් ය. එම නිසා ඔවුනොවුන්ට සන්නිවේදනය සඳහා බාධා සිදුවිය හැකිය.
සන්දර්භය
සංදේශන ක්රියාවලිය සදහා සන්දර්භය ඉවහල් වෙයි. සන්නිවේදන ක්රියාවක් සඳහා පරිසරයෙන් සිදුවන දායකත්වය මෙයට නිදසුන් ය. ඇඳුම, භාවිත කරන උපකරණ, පැළඳුම් හා වර්ණ නිල ලාංඡන ආදිය මගින් සන්ධර්භය විදහා දැක්වෙයි. රෝහලක සේවය කරන පුද්ගලයන් අපට වෙන වෙනම හදුනාගත හැක්කේ මෙම සන්ධර්භය නිසාය. සන්ධර්භය ඍජුව ම සන්නිවේදන ක්රියාවලියට සම්බන්ධ වෙයි.
බලපෑම
සන්නිවේදන මූලිකාංගවල බලපෑම වශයෙන් හැදින්වෙන්නේ සන්නිවේදන ක්රියාවලියක පණිවිඩය ග්රාහකයා වෙත ලැබීමෙන් පසුව ඇතිකරනු ලබන ප්රතිඵලයයි. මෙය සන්නිවේදන ක්රියාවලියක අවසන් ප්රතිඵලයයි. ඒ අනුව සංදේශ මූලයෙන් ආරම්භ වන සංදේශයක අවසාන ඉලක්කය වන්නේද ග්රාහකයා වෙත කරනු ලබන මෙම බලපෑමයි. එය මූල්යම, ආකල්පමය, භාවමය, චර්යාමය ආදී වශයෙන් විය හැකිය. නිදසුනක් ලෙස රූපවාහිනී මාධ්යයෙන් විකාශය වන දැන්වීමක බලපෑම ග්රාහක චර්යාව වෙනස් කිරීම ය. එය සිදු වීම හෝ නොවීම විය හැකිය. කිසියම් බලපෑමක් සන්නිවේදන ක්රියාවලියක් හරහා අපේක්ෂා කරයි.
No comments:
Post a Comment